Boven de bank hangt in de meeste woonkamers het grootste stuk lege muur van het huis. Logisch dus dat daar de lijsten terechtkomen. En net zo logisch dat het daar vaak misgaat, met een rij fotolijstjes die te hoog hangt, te smal is of als een losse verzameling boven de rugleuning zweeft.
Lijstenmaker Tara Gavin van On the Wall Framing in Toronto vertelde op 27 oktober aan House Beautiful hoe zij een gallery wall opbouwt. Haar sleutelwoord is richting: een wand moet een duidelijk ontwerpidee hebben, anders oogt hij scheef in plaats van kunstzinnig. Dat gaat bij haar over kleur van passe-partouts, het mixen van lijsten en zwart-witafdrukken. Over de hoogte zegt ze niets, en juist daar wringt het boven een bank.
Twee vuistregels die elkaar boven een bank tegenspreken
Wie gaat zoeken naar de juiste hoogte, vindt vooral twee getallen. De eerste regel gaat uit van de vloer: het midden van een kunstwerk hoort op 145 tot 155 centimeter hoogte, ongeveer ooghoogte. Dat is de maat die fotolab Profotonet en veel musea aanhouden. De tweede regel gaat uit van het meubel: laat tussen de bovenkant van de rugleuning en de onderkant van de lijst 20 tot 25 centimeter vrij.
Boven een lege muur werkt de eerste regel prima. Boven een bank botsen ze, en hoe groter je wand wordt, hoe harder. Een gallery wall is namelijk hoger dan een enkel schilderij. Hang je hem 20 centimeter boven de rugleuning en is hij een meter hoog, dan schuift het midden vanzelf omhoog, ver boven die 150 centimeter.
Een rekenvoorbeeld maakt het zichtbaar. Stel dat de rugleuning van je bank op 85 centimeter ligt. Met 20 centimeter ruimte begint de onderste rij lijsten op 105 centimeter. Wil je het midden van de hele compositie rond 150 centimeter houden, dan mag de wand in totaal ongeveer 90 centimeter hoog zijn. Zo verschuift het per bank:
| Hoogte rugleuning | Onderkant wand (20 cm erboven) | Maximale hoogte wand bij midden op 150 cm |
|---|---|---|
| 75 cm (lage loungebank) | 95 cm | ca. 110 cm |
| 85 cm (gemiddelde bank) | 105 cm | ca. 90 cm |
| 95 cm (hoge rug) | 115 cm | ca. 70 cm |
Eigen rekenvoorbeeld op basis van de vuistregels 145 tot 155 cm voor het midden en 20 tot 25 cm boven het meubel.
Wat mij daarin opvalt, is dat een lage bank je juist meer muur geeft. Bij een loungebank met een lage rug kun je een flinke, hoge wand kwijt zonder dat hij te hoog voelt. Bij een bank met een hoge rug houd je de compositie beter breed en laag, met twee rijen in plaats van drie. Wie een hoge rug heeft en toch veel lijsten kwijt wil, laat het midden iets stijgen; dat is minder erg dan een wand die tegen het plafond aan schuurt of de lijsten die je met je hoofd raakt als je achteroverleunt.
Hoe breed de wand mag zijn
Voor de breedte geldt de regel van tweederde: de hele compositie is ongeveer tweederde van de breedte van je bank, en nooit breder dan de bank zelf. Bij een driezitsbank van 210 centimeter kom je zo op een wand van ongeveer 140 centimeter breed. Wil je weten hoe breed je bank eigenlijk is ten opzichte van de kamer, dan helpt het stuk over wat de breedte van een driezitsbank met je woonkamer doet.
Bij een hoekbank meet je alleen het deel waar de wand boven komt, niet het hele meubel. En staat je bank vrij in de kamer, dan is er geen muur erachter en verhuist de wand naar een andere plek in de zithoek.
Tussen de lijsten zelf houd je 5 tot 15 centimeter aan bij losse werken, en krapper, zo’n 5 tot 7 centimeter, als je een strak raster hangt. Belangrijker dan het exacte getal is dat de tussenruimte overal gelijk is. Die gelijke tussenruimte is wat een rommelige verzameling tot één geheel maakt.
Gavins drie ideeën, vertaald naar de zithoek
Het mooiste aan Gavins aanpak vind ik dat ze niet alles wit en eikenhout houdt. Ze combineerde eiken en zwarte lijsten met bordeauxrode passe-partouts en lijsten. Dat rood brengt volgens haar warmte, het eiken houdt het informeel en het zwart bindt het geheel. Ze noemt ook zachtblauw, olijfgroen of een warme neutrale tint als alternatief voor wit.
Voor een zithoek is dat een handig gegeven, want je kunt die kleur uit de bank of de kussens halen. Een olijfgroen passe-partout boven een cognac leren bank, of een warme bruintint boven een bruine bank, zorgt dat de wand bij het meubel hoort in plaats van ernaast te hangen. Denk er wel aan dat de wand en de kussens samen niet te druk worden. Werk je al met veel kleur op de bank, dan doet de regel van drie voor sierkussens ook boven de bank nog dienst: kies een of twee kleuren uit het textiel en herhaal die.
Haar tweede idee is ruimte rond de foto. Gavin gebruikt brede passe-partouts, soms met meerdere openingen in één lijst en foto’s die net niet in het midden staan. Kleine foto’s in grote lijsten maken een wand rustiger, en dat is boven een bank waar je dagelijks naar kijkt meer waard dan een dicht geplakte muur.
Het derde idee is zwart-wit. Familiefoto’s zijn op verschillende momenten en in verschillend licht gemaakt, en door ze in zwart-wit af te drukken gaan ze volgens Gavin bij elkaar horen. Daar sluit ik me graag bij aan. Een wand vol eigen foto’s hoeft geen dure kunstcollectie te zijn, zegt ze zelf ook, en zwart-wit maakt dat het er wel zo uitziet.
Zo begin je zonder gaten op de verkeerde plek
De volgorde die de meeste fouten voorkomt is simpel. Leg eerst alle lijsten op de vloer voor de bank en schuif tot de compositie klopt. Knip daarna van papier of karton per lijst een mal, plak die met schilderstape op de muur en kijk er een paar dagen naar vanaf de bank en vanuit de deuropening. Markeer op elke mal waar het ophangoog of de spijker komt, en boor of spijker dwars door het papier.
- Rolmaat en waterpas
- Schilderstape om de onderlijn en het midden te markeren
- Papier of oude kranten voor de mallen
- Spijkers, schroeven of ophangstrips die passen bij het gewicht en je muur
Dat spul ligt bij elke bouwmarkt, en lijsten met passe-partout vind je bij de woonwinkels en lijstenmakers. Begin met de grootste lijst iets uit het midden, op de hoogte die uit de tabel komt, en bouw daar omheen. Dan hangt de wand op het punt waar je hem vanaf de bank het beste ziet, en niet waar de eerste spijker toevallig terechtkwam.
