De relaxbank heeft in tien jaar een flinke opmars gemaakt. Waar een verstelbare zitting vroeger vooral in de fauteuil zat, staan er nu in vrijwel elke woonwinkel banken waarvan de zittingen een voor een naar achteren kantelen, met een voetensteun die uitklapt en bij de duurdere modellen ook een hoofdsteun die apart beweegt.
Het is ook een van de weinige meubelcategorieën waar comfort echt meetbaar beter is geworden. Maar het is tegelijk het type bank waar je het meest kunt missen: een relaxbank heeft bewegende delen, en bewegende delen kunnen kapot. Wie alleen op de zitproef in de winkel afgaat, komt er thuis achter dat de bank niet tegen de muur kan, dat de zitting in relaxstand te kort is, of dat er een snoer door de kamer loopt.
Hieronder de punten waar ik op zou letten, in de volgorde waarin ze ertoe doen. Wil je eerst breder oriënteren op wat er in deze categorie te koop is, dan staat dat in onze productgids over banken.
Elektrisch of handmatig: de eerste splitsing
Een handmatige relaxbank stel je in met je eigen lichaamsgewicht (je duwt tegen de rug en de zitting kantelt mee) of met een hendel aan de zijkant. Geen stroom nodig, minder te repareren, en meestal een paar honderd euro goedkoper.
Een elektrische relaxbank beweegt op een motor, bediend met een knopje in de armleuning of een los bedieningsdeel. Het voordeel is dat je elke tussenstand kunt kiezen in plaats van twee of drie vaste standen, en dat je er niet je hele lichaam voor hoeft te gebruiken. Voor wie moeilijk opstaat of rug- en knieklachten heeft, is dat geen luxe maar precies het punt van de aankoop.
Mijn voorkeur hangt af van wie erop gaat zitten. Voor een jong stel dat vooral series kijkt, is een handmatige bank prima en gaat het geld beter naar een betere vulling. Voor iemand die er dagelijks uren in zit of moeite heeft met opstaan, is elektrisch het waard, mits je op de volgende punten let.
Stroom: waar komt het snoer
Dit is de meest onderschatte vraag in de hele categorie. Elke elektrische relaxbank heeft een transformator die ergens moet staan en een stekker die ergens in moet.
- Meet waar het dichtstbijzijnde stopcontact zit ten opzichte van de plek waar de bank komt. Staat de bank vrij in de ruimte, dan loopt er een snoer over je vloer, en dat is precies het soort detail dat je in de winkel vergeet.
- Vraag of er een accu-optie is. Steeds meer fabrikanten leveren een oplaadbare accu waarmee de bank een paar weken tot maanden zonder stekker kan. Dat is de elegantste oplossing voor een bank midden in de kamer.
- Vraag waar de transformator hangt en of hij bij een verhuizing los kan. Een blok dat vastzit aan de onderkant van het frame maakt het demonteren lastiger.
Ruimte achter en voor de bank
Een relaxbank die uitklapt, wordt langer. Hoeveel precies verschilt per mechanisme, en dat is niet iets wat je kunt schatten. Doe daarom in de winkel het volgende: laat de bank volledig uitklappen en meet met een rolmaat hoe diep hij dan is, van de achterkant tot het puntje van de voetensteun. Dat getal neem je mee naar huis, niet de gesloten maat uit de folder.
Bij een klassiek mechanisme kantelt de rugleuning naar achteren, en heeft de bank dus vrije ruimte achter zich nodig. Bij een muurvrij mechanisme, ook wel wallhugger genoemd, schuift de zitting naar voren terwijl de rug min of meer op zijn plek blijft. Dat scheelt aanzienlijk als je bank tegen een wand moet. Vraag er expliciet naar, want in de folder staat het vaak in kleine letters.
Vergeet daarnaast de voorkant niet. Een uitgeklapte voetensteun eet zo een halve meter loopruimte op, en dat botst met een salontafel die er al staat. Hoe je dat inpast met de rest van je kamer staat in ons stuk over de juiste maat bank voor je woonkamer, en bij een hoekopstelling in het stuk over een hoekbank plaatsen.
Zitdiepte, hoofdsteun en lendensteun
Een relaxbank is comfortabel in relaxstand en soms opvallend onprettig in gewone zitstand. Dat komt doordat de zitting is ontworpen rond het liggen: vaak wat dieper en met een rug die iets naar achteren staat. Zit je kort, dan bungelen je voeten of zit je op de rand.
Test daarom altijd twee standen, en neem er de tijd voor:
- Rechtop, zoals je zit tijdens een gesprek of het eten van een bord op schoot. Raken je voeten de grond, en steunt de rugleuning je onderrug?
- Volledig uitgeklapt, minstens tien minuten. Ligt je hoofd goed, of duwt de hoofdsteun je kin op je borst? Steekt je hiel over het uiteinde van de voetensteun?
Let bij dat laatste vooral op de lengte van de zitting in uitgeklapte stand. Voor iemand van boven de 1,85 meter is die bij veel modellen te kort, en dat voel je pas na een kwartier. Een losse verstelbare hoofdsteun is dan geen gadget maar het verschil tussen een bank waar je op in slaapt en een bank waar je nekpijn van krijgt.
Wat er in de praktijk kapot gaat
Een gewone bank verslijt langzaam en zichtbaar. Een relaxbank valt uit. De onderdelen die problemen geven, op volgorde van hoe vaak ik erover hoor:
- De bediening en de bekabeling. Een losgeraakte stekker onder de bank of een kapot knopje in de armleuning is verreweg de meest voorkomende storing, en gelukkig ook de goedkoopste.
- De motor. Duurder, maar bij goede merken los te vervangen. Vraag daar expliciet naar: is de motor een los onderdeel of zit hij vast aan het frame.
- Het scharniermechanisme. Piepen, klemmen of scheef uitklappen. Vaak het gevolg van te veel gewicht op de uitgeklapte voetensteun, bijvoorbeeld doordat iemand erop gaat zitten.
- De stoffering op de knikpunten. Daar waar de zitting kantelt, schuurt de stof over zichzelf. Bij leer zie je daar na jaren een plooi, bij stof soms een dunne plek. Dit is ook de reden dat ik bij een relaxbank eerder naar een stevig geweven stof of dik leer grijp dan naar velours: velours krijgt daar glansplekken.
Vraag daarom bij de koop drie dingen uit elkaar: hoeveel garantie op het frame, hoeveel op het mechaniek en de motor, en hoeveel op de stoffering. Die termijnen verschillen vrijwel altijd, en de kortste is de enige die er bij een relaxbank echt toe doet. Vraag er meteen bij of onderdelen na die garantieperiode nog los te bestellen zijn.
De afweging die ik zou maken
Een relaxbank is een goede koop als je weet waarvoor je hem koopt. Voor comfort bij lang zitten, voor gemakkelijker opstaan, voor iemand met rugklachten: dan verdient een elektrisch mechanisme met een losse hoofdsteun zich terug in dagelijks gebruik.
Wat ik zou afraden is de relaxfunctie als extraatje bij een bank die je vooral om het uiterlijk koopt. Je betaalt dan voor techniek die je nauwelijks gebruikt, levert er strakke lijnen voor in (relaxbanken zijn zelden slank) en haalt een storingsgevoelig onderdeel in huis. Voor dat geld koop je een gewone bank met betere vulling en een losse relaxfauteuil ernaast, en die combinatie is in de meeste woonkamers zowel comfortabeler als mooier.
Kom je er niet uit welk zitmeubel bij je manier van wonen past, dan helpt ons overzicht over zitmeubelen kiezen om de keuze eerst een stap breder te maken.
