Bijna iedereen die ik spreek wil een leeshoek in de woonkamer, en bijna niemand gebruikt hem. Meestal staat er een mooie stoel in een hoek, er ligt een plaid over de leuning, en daar houdt het op. Dat ligt zelden aan de stoel zelf. Het ligt aan de hoogte, aan de hoek van de rug en vooral aan het licht.
Een huis dat om boeken heen is gebouwd
De aanleiding voor dit stuk is een woonhuis in Bengaluru, in India, dat Dezeen dit weekend liet zien. Cadence Architects ontwierp het voor een gezin dat na vijftien jaar in de Verenigde Staten terugkwam, en de opdracht was opvallend concreet. Het huis moest de boekenverzameling kunnen dragen en het moest uitnodigen tot lezen. Er zitten dus leeshoeken verspreid over drie verdiepingen, plus een aparte werkkamer.
Interessant is wat de architecten met kleur en licht deden. De buitenkant is donker, met basalt en beton en een gevel van houten latten waar licht en lucht doorheen komen. Binnen zijn de meeste ruimtes juist licht, met hout en kalkpleister, maar in de intieme leesplekken gaan ze bewust weer donkerder. Hoofdarchitect Smaran Mallesh zei over die materialen dat ze zijn gekozen om het huis op te laten gaan in de schaduw van de bomen. Dat is een huis in een ander klimaat dan het onze, dus de schaduwlogica gaat bij ons niet één op één op. Het principe erachter wel, en dat is dat een leesplek juist donkerder mag zijn dan de rest van de kamer.
Wat een leesfauteuil anders maakt
De meeste fauteuils in Nederlandse woonkamers zijn eigenlijk televisiestoelen. Ze hebben een lage, diepe zitting en een rug die ver naar achteren helt, want dat zit prettig als je naar een scherm kijkt. Ga je daar met een boek in zitten, dan zakt je bekken weg, valt je hoofd naar achteren en moet je je armen optillen om het boek in beeld te houden. Na twintig minuten heb je een stijve nek en leg je het boek weg zonder te weten waarom.
Een fauteuil waarin je wel een uur uithoudt heeft een zitdiepte van ongeveer vijftig centimeter, zodat je onderrug de rugleuning raakt terwijl je voeten plat op de grond staan. De rug staat rechter dan je gewend bent, ergens tussen de honderd en honderdtien graden. En de armleuningen zijn belangrijker dan mensen denken, want die dragen het gewicht van je onderarmen. Zitten ze te laag, dan trekt dat aan je schouders. In ons overzicht van de verschillende soorten fauteuils staat de oorfauteuil niet voor niets bovenaan bij lezen, want die geeft je hoofd een plek om tegenaan te leunen zonder dat je achterover hangt.
De hoogte is de hele discussie
Een leesfauteuil hoort hoger te zitten dan je bank. Dat voelt tegennatuurlijk, want we kiezen zitmeubelen meestal op hoe diep je erin wegzakt. Maar opstaan uit een lage stoel met een boek en een kop thee in je handen is lastig, en dat is precies het moment waarop je besluit dat je dan maar op de bank gaat zitten. Een zithoogte van rond de vijfenveertig centimeter werkt voor de meeste mensen, iets hoger als je lang bent.
Zet de fauteuil ook niet plat tegen de muur. Een leeshoek werkt het best als de stoel een beetje schuin staat, met de rug naar de rest van de kamer, zodat je zit zonder dat je meekijkt met wat daar gebeurt. Dat scheelt meer dan welk kussen ook. Hoe zo’n losse stoel zich verhoudt tot je bank en hoeveel ruimte je ervoor kwijt bent, reken je na met de maatgids voor je woonkamer.
Licht dat van opzij komt
Hier gaat het bij de meeste mensen mis. Een plafondlamp boven een leesstoel zet altijd de schaduw van je eigen hoofd op de bladzijde. Wat je nodig hebt is licht dat van opzij en van iets boven schouderhoogte komt, aan de kant van je niet dominante hand, zodat je arm de tekst niet afschermt. Een vloerlamp met een kantelbare kap of een wandlamp op een zwenkarm doet dat het beste.
Kies daarbij een warme lichtkleur van rond de tweeduizendzevenhonderd kelvin en zorg dat de lamp genoeg geeft. Sfeerverlichting van vijftig lumen is mooi voor de sfeer en hopeloos om iets bij te lezen. En laat de rest van de hoek juist donker, precies zoals in dat huis in Bengaluru. Een leesplek werkt omdat de lichtkring klein is, niet omdat de hele kamer helder is.
Wat ik zelf zou doen
Als het budget beperkt is, zou ik het eerst aan de lamp uitgeven en niet aan de stoel. Een matige fauteuil met goed licht wordt gebruikt, een prachtige fauteuil onder een plafondspot niet. Daarna komt een bijzettafel op zithoogte, want een kop thee op de grond is de kortste weg naar een vlek op het vloerkleed. Pas als dat staat, is het moment om naar een echte leesfauteuil te kijken, en dan kun je in de bankengids meteen zien welke zitmeubelen bij de rest van je kamer passen.
