Er is de laatste jaren een woord bijgekomen in de meubelbranche, en dat woord is prikkelarm. Het staat inmiddels op stoelen, op stoffen, op kleurkaarten en op complete collecties. En eerlijk, ik word er een beetje moe van, want in negen van de tien gevallen betekent het dat er een bestaand model in beige is bijgekomen.
Ontwerper Ellie Foster schreef er gisteren een scherp stuk over op Dezeen. Haar verwijt is dat merken zich blindstaren op kleur en daarmee voorbijgaan aan alles wat een object verder met een brein doet. Laaghangende lampen, wieltjes onder meubels, stoelen met veel losse onderdelen, dat zijn volgens haar de dingen die er werkelijk toe doen, en daar gaat het gesprek nooit over. Ze wijst er bovendien op dat de mensen om wie het gaat zelden aan tafel zitten bij het ontwerpen.
Ze heeft gelijk, en het raakt precies aan de vraag die ik hier het vaakst krijg. Welke bank geeft rust. Het antwoord daarop heeft veel minder met kleur te maken dan iedereen denkt.
Stof bepaalt hoe hard je kamer klinkt
Het eerste dat een kamer onrustig maakt is geen kleur maar geluid. In een woonkamer met een gietvloer, een glazen tafel en een strakke bank in een gladde stof kaatst alles terug. Je merkt het niet bewust, maar je praat harder, je hoort de vaatwasser door drie kamers heen en je zit na een uur strak in je schouders.
Een bank is het grootste zachte oppervlak in de meeste woonkamers, en dus is het ook je grootste geluidsdemper. Een geweven stof met structuur, chenille, dikke ribstof of bouclé slikt aanzienlijk meer geluid dan glad leer of een strak gespannen microvezel. Wil je rust, dan kies je daar. Dat bouclé in de praktijk zijn eigen nadelen heeft, met stofnesten en pluisjes, schreven we eerder in het stuk over een bouclé bank kopen, dus ga niet blind op één materiaal af.
Hetzelfde geldt voor de rest van de kamer. Een dik gordijn dat tot de grond komt doet meer voor je rust dan welke kleurkaart ook, en een vloerkleed onder de zithoek is geen decoratie maar akoestiek.
Kleur is niet niets, maar het is ook niet de oplossing
Dat gezegd hebbende, kleur doet wel iets. Een kamer waarin bank, vloer en muur dicht bij elkaar in toon zitten geeft het oog minder overgangen om te verwerken, en dat scheelt. Sterke contrasten, een zwarte bank tegen een witte muur bijvoorbeeld, trekken de aandacht telkens terug naar de rand van het meubel.
Maar daar houdt het op. Een beige bank in een kamer met tl-achtig licht, een harde vloer en zes losse dingen op de salontafel is geen rustige kamer, hij is alleen minder opvallend. Dat is precies het punt van Foster. De kleur is de makkelijkste knop om aan te draaien en daarom draaien fabrikanten er allemaal aan.
De opstelling doet meer dan de bank zelf
Waar ik in de praktijk het grootste verschil zie is de plaatsing. Een bank met de rug naar de deuropening maakt mensen onrustig zonder dat ze kunnen aanwijzen waarom. Je kunt niet zien wie binnenkomt, dus een deel van je aandacht blijft achter je hangen. Zet je diezelfde bank met de rug naar een muur en met zicht op de deur, dan zakt dat weg.
Twee dingen die daarbij helpen. Houd minstens zeventig centimeter looppad vrij langs de bank, zodat niemand langs je knieën hoeft te schuiven. En zorg dat er iets achter de rugleuning staat, een dressoir of een lage kast, als de bank midden in de ruimte staat. Een rugleuning die het niets in kijkt voelt onaf. Hoe je dat uitmeet voor jouw kamer staat in het stuk over de opstelling van een hoekbank.
Wat Foster noemt en wat meubelmerken negeren
Het punt over losse onderdelen vind ik het interessantst, want daar gaat werkelijk niemand over. Een modulaire bank met acht verschuifbare rugkussens, een verstelbare hoofdsteun en een uitschuifbare zitting heeft veel meer standen dan een vaste bank. Voor de ene persoon is dat vrijheid, voor de andere is het acht dingen die nooit helemaal goed staan.
Hetzelfde met wieltjes. Een fauteuil op wielen verschuift onder je als je gaat zitten, en dat kleine moment van instabiliteit is voor sommige mensen precies het verschil tussen een stoel die werkt en een stoel die niet werkt. Ik heb nog nooit een productbeschrijving gezien die daar iets over zegt. Dat is een gat in het aanbod dat groter is dan het kleurenpalet.
Waar je mee begint
Als je vandaag iets wilt veranderen zou ik met het licht beginnen en niet met de bank, want daar zit de snelste winst. Ik schreef vanmiddag op welke ingrepen rond de bank de kamer zachter maken, en daar heb je geen aankoop voor nodig.
Staat er wel een nieuwe bank op de planning, kijk dan in de winkel naar drie dingen. Hoe de stof aanvoelt als je er met je vlakke hand overheen gaat, of je in de bank kunt zitten zonder dat je iets hoeft te verstellen, en of hij stil blijft staan als je erop ploft. Kleur komt daarna. Wat je verder allemaal afweegt voordat je tekent, staat in onze bankengids.
