Wie een ruime bank zoekt, belandt in de winkel vroeg of laat bij dezelfde twee modellen. Een bank met chaise longue, dus een rechte bank met aan één kant een verlengd ligdeel. Of een hoekbank, waarbij twee zitdelen in een L tegen elkaar staan. Op de foto lijken ze op elkaar, want ze vormen allebei een L. In je woonkamer gedragen ze zich heel anders. Het verschil zit niet in de vorm maar in wat je er de hele avond op doet, en in hoeveel vloer en muur je ervoor opgeeft.
Ik zet ze hieronder naast elkaar op drie punten die in de winkel zelden samen ter sprake komen, namelijk de maten, de looproutes en het zitgedrag. Over de chaise longue zelf, en vooral over de vraag of die links of rechts moet, schreef ik eerder een apart stuk over een chaise longue kopen en of hij past. Hier gaat het om de keuze die daarvoor komt.
Het verschil in een zin
Een bank met chaise longue is een bank met een ligplek. Een hoekbank is een bank met een extra zitrij. Dat klinkt als woordspel, maar het bepaalt bijna alles. Bij de chaise longue zit je met een paar mensen naast elkaar en ligt er één iemand met de benen omhoog. Bij een hoekbank zit je met meer mensen om een hoek heen, half naar elkaar toe gedraaid. Wie vooral ’s avonds alleen of met z’n tweeën op de bank ligt, heeft aan die tweede zitrij weinig. Wie geregeld met vijf of zes mensen in de zithoek zit, mist hem juist wel.
Een tussenvorm bestaat ook. Veel hoekbanken hebben aan het uiteinde van het lange deel een longchair, en sommige ketens noemen een bank met chaise gewoon een hoekbank. Kijk daarom niet naar de naam op het kaartje maar naar de plattegrond. Staat er aan het korte deel een rugleuning over de volle lengte, dan is het een hoekbank. Is het korte deel open en diep, zonder rug, dan is het een chaise longue.
Maten, en waarom de diepte de doorslag geeft
Beide banken vragen vooral om diepte, niet om breedte. Een gewone bank is 85 tot 95 cm diep, en een chaise longue steekt 150 tot 170 cm de kamer in. Dat getal is wat je met schilderstape op de vloer uitzet, niet de breedte op het kaartje. Bij een hoekbank geldt hetzelfde, maar dan voor het hele korte deel, en dat is meestal ook nog breder dan een chaise. In onze maatgids voor de bank in je woonkamer staat een hoekbank op zo’n 250 cm per zijde, vaak meer.
Een paar modellen uit onze bankengids maken het concreet. De ALLESE van JYSK is een bank met chaise longue van 246 cm breed, en de VIMLE van IKEA met chaise longue is 252 cm breed. De hoekbank Newton van NOUS Living meet 270 bij 180 cm. Op papier scheelt dat in de breedte weinig. In de kamer is het verschil groot, want de Newton zet over 180 cm een volledige zitrij met rugleuning neer, en die rug vormt een wand in je kamer.
Dat is ook de vuistregel die ik zelf aanhoud. Een chaise longue houdt de ruimte erachter en ernaast open, omdat het ligdeel laag en zonder rug is. Je kijkt eroverheen naar het raam of de rest van de kamer. Een hoekbank sluit een kant van de zithoek af. In een grote of open woonkamer is dat precies wat je wilt, omdat de bank dan de zithoek afbakent. In een kamer van gemiddeld formaat voelt diezelfde rug al snel als een schot.
Looproutes: waar de bank je in de weg zit
Rond elke bank reken je op 60 tot 80 cm vrije doorloop op de plekken waar je langs moet. Bij 60 cm kom je er net langs, bij 80 cm loop je er ontspannen langs met een dienblad. Dat geldt voor beide typen, maar ze zitten op een andere plek in de weg.
Een chaise longue blokkeert met zijn uiteinde. De ligplek steekt de kamer in, en als die precies in de route van de deur naar de keuken eindigt, loop je eromheen of stap je over iemands benen. De oplossing is meestal de andere kant kiezen of de bank draaien, niet een smallere chaise. Een hoekbank blokkeert met zijn hele korte deel en met zijn hoek. Die hoek wil in een dode hoek van de kamer staan, niet voor een deur of een radiator. Hoe je dat per kamer uitwerkt, staat in hoekbank plaatsen en de juiste opstelling.
Staat de bank vrij in de ruimte, als scheiding tussen zithoek en eettafel, dan draait het om. Dan is de achterkant van het korte deel zichtbaar, en die is bij een hoekbank een complete rugleuning, bij een chaise een lage zijkant. Een lage chaise laat de kamer doorlopen, een hoekbank deelt hem echt in tweeën. Kies je voor die opstelling, lees dan eerst wat je moet weten over een bank vrij in de kamer zetten.
Zitgedrag: wie zit waar
Hier zit het verschil dat je in de showroom het minst ziet. Tel bij een hoekbank niet alleen de zitplaatsen, maar kijk ook naar de hoekplek. Wie daar zit, heeft aan beide kanten iemand met de knieën dichtbij en weinig ruimte voor de eigen benen. Het is de plek die een kind of een bezoeker krijgt, niet de favoriete plek van de bewoner. Een hoekbank zit dus prettig met veel mensen, maar het totaal aan goede plekken is kleiner dan het aantal zitplaatsen doet vermoeden.
Bij een chaise longue is er precies één bevoorrechte plek, de ligplek, en daar ontstaat in een gezin met twee volwassenen binnen een week een vaste eigenaar. Dat is geen grap, het is de vraag die je vooraf moet stellen. Ligt maar één van jullie graag lang uit, dan werkt een chaise prima. Willen jullie allebei liggen, dan is een hoekbank met een longchair aan het uiteinde of een U-bank logischer, mits de kamer die maat aankan.
Let ook op de zitdiepte. Een diep zitdeel is heerlijk om in te hangen, maar te diep om rechtop een kop koffie te drinken. Bij een bank met chaise is de diepte van het zitdeel vaak gewoon, want het liggen gebeurt op de chaise. Bij een hoekbank die je als lounge wilt gebruiken, is het hele zitdeel soms diep. De Newton heeft een zitdiepte van 61 cm en een zithoogte van 42 cm, wat aan de lage kant is. Wie liever stevig en rechtop zit, kijkt beter naar een model met een hogere zit, zoals de VIMLE met 48 cm. Meer over die verhouding lees je in een loungebank kopen en de zitdiepte.
Welke past bij jouw woonkamer
Mijn keuze is in de meeste Nederlandse woonkamers de bank met chaise longue. Hij geeft de ligplek waar de meeste mensen een hoekbank voor kopen, houdt de kamer luchtiger en laat zich makkelijker verplaatsen bij een verhuizing. De hoekbank verdient zijn plek wanneer je echt vaak met een volle zithoek zit, wanneer de kamer groot of open genoeg is om een wand van rugleuningen te dragen, of wanneer de bank de zithoek in een open woonkeuken moet afbakenen.
Twijfel je, dan is er een derde weg. Bij een modulaire bank begin je met een rechte bank en een chaise, en voeg je later een hoekelement toe als je verhuist of als het gezin groeit. Wat je ook kiest, zet de plattegrond met tape op de vloer en leef er een paar dagen omheen. Loop de route van deur naar keuken, ga in gedachten op de hoekplek zitten en kijk of je over de bank heen nog naar buiten kijkt. Dan weet je het meestal vanzelf. Wil je eerst rondkijken, dan staan alle hoekbanken en de banken met chaise longue uit de gids bij elkaar.
