Ierland en Nederland hebben meer gemeen dan je denkt als het om wonen gaat. Een klimaat dat nat, koud en onvoorspelbaar is, en huizen die vaak kleiner zijn dan je zou willen. Daarom is het interessant wat Ierse interieurontwerpers deze week aan House Beautiful vertelden over de gezelligheid van hun huizen. Het is geen trend die ze verzonnen hebben, het is wat ze nodig hebben om de winter door te komen.
Het stuk, zeven Ierse ontwerpgeheimen, gaat over het hele huis, van Georgiaanse deuren tot de badkamer. Ik pak er het deel uit dat over de zithoek gaat, want daar zit het meeste wat je hier de komende maanden kunt gebruiken. Drie dingen springen eruit, en ze hebben alle drie met de bank te maken.
De bank om de haard, niet om de tv
De ontwerper Julianne Kelly noemt de haard het traditionele hart van het Ierse huis. Hoe hij eruitziet maakt volgens haar weinig uit, steen of tegels, hout of gas, zolang de meubels eromheen staan. Niamh McKenna, die in Galway werkt, gaat een stap verder. Wie de haard centraal zet in plaats van de tv, krijgt een kamer waarin mensen met elkaar praten, zegt ze. Een kamer die is ontworpen rond hoe mensen samenkomen.
In veel Nederlandse woonkamers staat de bank recht tegenover de tv, en de rest volgt. Daar is niets mis mee als je vooral samen kijkt. Maar in de wintermaanden, als de avonden lang zijn en er vaker bezoek komt, werkt een opstelling waarbij de zitplekken naar elkaar toe staan vaak beter. Heb je een haard of houtkachel, zet de bank er dan schuin of recht voor en laat de tv een plek aan de zijkant krijgen. Heb je geen haard, dan kan een andere warme plek die rol overnemen. Een lage tafel met kaarsen, een grote lamp in de hoek of een raam met uitzicht.
Het praktische gevolg voor de bank is dat een model met een open kant beter werkt dan een gesloten hoekbank. Bij een rechte bank met een of twee fauteuils schuin ervoor zit iedereen half naar elkaar en half naar het vuur. Hoe je zo’n fauteuil kiest die qua maat en zithoogte bij je bank past, staat in fauteuil bij je bank kiezen. In een kleine woonkamer, en daar komen de Ierse ontwerpers ook vandaan, is dat vaak slimmer dan een grotere bank.
Wol en linnen die mooier worden met de jaren
Kelly haalt veel van haar materialen van buiten. Steen, hout en natuurlijke vezels zoals wol en linnen, die volgens haar authentiek zijn voor het land en alleen maar beter worden naarmate ze ouder worden. Ze houdt van textiel dat niet te nieuw en te fabrieksmatig oogt.
Op de bank betekent dat een plaid van wol in plaats van fleece, en kussenhoezen van linnen die mogen kreukelen. Het mooie van die keuze is dat je hem niet elk seizoen hoeft te herzien. Een wollen plaid ziet er na vijf winters nog steeds goed uit, en een linnen hoes wordt zachter naarmate hij vaker gewassen is. Wie verder wil gaan, kijkt naar de bekleding zelf. Een bank in een wollen of linnen stof heeft precies dat doorleefde karakter waar Kelly het over heeft. Wat dat soort stoffen kost en wanneer het de moeite waard is, schreef ik in een eerder stuk over handgeweven stof op je bank.
De kleuren volgen hetzelfde idee. Kelly laat ook de kleuren uit het landschap buiten komen, zodat het interieur verbonden voelt met de grond eromheen. Voor een Nederlandse woonkamer, met een polder of een natte stadsstraat voor het raam, is dat geen slechte basis. Een bank in een gedempte groene of zandkleur met een plaid in een warmere tint ernaast, en je hebt een zithoek die de winter in huis haalt zonder dat het donker wordt.
Comfort als begin, niet als afwerking
Dit is misschien het belangrijkste wat McKenna zegt. In Ierse huizen is comfort volgens haar geen laatste toets maar een uitgangspunt, met lagen van gordijnen, voelbare vloerkleden, kussens en dekens. Zelfs in een minimalistisch ingericht huis zorgen die lagen ervoor dat de ruimte uitnodigend en bewoond voelt.
Bij ons gaat het meestal andersom. Eerst komt de bank, dan de tafel, dan de kast, en de kussens en plaids komen als laatste, als er nog geld over is. De Ierse benadering draait dat om. Begin bij wat je voelt als je zit. Een kleed onder je voeten, een plaid binnen handbereik, gordijnen die het koude raam afsluiten. Dat kost vaak minder dan een nieuwe bank en doet in de wintermaanden meer.
Er zit ook een praktische kant aan. Veel stof in een kamer dempt het geluid, en dat maakt een zithoek rustiger, zeker in een huis met harde vloeren. Hoe dat werkt en wat de bank daarin doet, lees je in ons stuk over akoestiek in de woonkamer. Een gelaagde zithoek is dus niet alleen warmer om te zien, hij klinkt ook warmer.
Oud en nieuw door elkaar
Het laatste wat ik uit het stuk wil halen, is de manier waarop Ieren met oude spullen omgaan. Kelly vertelt dat haar klanten bijna altijd dierbare stukken hebben waar ze omheen moet ontwerpen. Ze maakt er een eclectische mix van, oud en nieuw door elkaar, en zegt met een knipoog dat de Ieren nu eenmaal van een goed verhaal houden.
Voor de zithoek betekent dat dat de oude fauteuil van je ouders niet weg hoeft omdat hij niet bij de nieuwe bank past. Juist zo’n stuk geeft een kamer het geleefde gevoel dat in een showroom ontbreekt. Een geheel vormt het als de stukken één ding delen, de kleur van het hout, een tint in de stof of de hoogte van de armleuning. Meer over hoe je dat doet zonder dat het rommelig wordt, staat in ons stuk over bank en fauteuils mixen.
Wat ik zelf zo prettig vind aan deze Ierse aanpak, is dat er niets nieuws voor gekocht hoeft te worden. Het gaat om waar de bank staat, welke stoffen je erop legt en of je de oude stukken een plek gunt. Drie keuzes die je dit weekend al kunt maken, ruim voordat de eerste kerstvisite op de bank zit.
