Gisteren sloot de Dutch Design Week in Eindhoven, die dit jaar liep van 17 tot en met 25 oktober. Een van de presentaties die bleef hangen was The Table of Power van het ontwerperscollectief Show Not Show, in de expositieruimte Kruisruimte. Dezeen schreef er op 25 oktober over. Het gaat om verzamelmeubels, of collectible design: unica en kleine series die eerder in een galerie staan dan in een woonwinkel. Toch zit er veel in waar je iets aan hebt als je gewoon een bank zoekt. Niet het meubel zelf, wel de manier waarop het in een ruimte staat.
Wat er in de Kruisruimte stond
De tentoonstelling is gebaseerd op een fotoserie die Jacqueline Hassink in de jaren negentig maakte van lege vergadertafels in de directiekamers van grote Amerikaanse bedrijven. In het midden staat dan ook een lange tafel van gezet en gebogen plaatstaal, ontworpen door Frank Penders en Luuk van Laarhoven. Een spiegel aan het eind laat hem eindeloos doorlopen. Eromheen staan stukken van de andere leden en van gastontwerpers. Krukjes van Marc Meeuwissen, die met één gereedschap en één materiaal werkt. Meubels van multiplex met een hoogglanslak van Studio Fabius Clovis. Hanglampen uit de 3D-printer van Lucas Zito, van doorschijnend bioplastic. Vloerkleden van Kilian Vos, aan de muur gehangen. En de Lapis-loungestoel van Pablo Octavio, die Dezeen omschrijft als iets dat op steen lijkt maar zacht is.
Het thema was macht en zichtbaarheid. Show Not Show hield er het officiële persdiner van de designweek, en de pers aan tafel maakte deel uit van het idee. Gasten werden aangemoedigd af en toe op te staan om de macht te delen. Volgens Dezeen deden weinig journalisten dat.
Eén eigenzinnig stuk naast een rustige bank
Wat mij opvalt aan deze manier van inrichten, is dat niets bij elkaar hoort en het toch klopt. Ruw hout, glanzende lak, geborsteld metaal en licht dat door kunststof schijnt, in één ruimte. Dat werkt omdat elk stuk een eigen rol heeft en er niets dubbel is. Voor de zithoek is dat een bruikbare les. Je bank is het grote, rustige vlak. Het karakter komt van één ding ernaast dat duidelijk anders is, een bijzettafel in een glanzende lak, een lamp met een vreemde schaal of een kleed met een grillig patroon.
Die beweging zagen we deze maand al vaker. In het stuk over bank en fauteuils die niet meer bij elkaar horen lees je hoe jonge kopers het matchende bankstel laten staan. En op de meubelbeurs in High Point was het wortelhout naast een kalme bank dat het werk deed. Verzamelmeubels laten hetzelfde zien, alleen een paar stappen verder.
Zacht en sculpturaal, ook in de bank
De Lapis-stoel past in een lijn die je ook in de gewone winkel terugziet. Een zitmeubel dat eruitziet als een blok of een kei, maar waar je in wegzakt. Dat is ongeveer wat de wolkbank en de dikke, volgestopte bank ook doen. Wie die vorm aantrekkelijk vindt maar geen galerieprijs wil betalen, vindt in ons stuk over een betaalbare wolkbank waar je op let. De vormentaal is hetzelfde, het verschil zit in de vulling en de stof.
Mijn advies is wel om bij zo’n sculpturale bank de rest juist strak te houden. Een bank die zelf een object is, heeft geen bijzettafel nodig die ook om aandacht vraagt. Dan wordt het snel een showroom in plaats van een woonkamer.
Wie zit waar, en wie kijkt over wie heen
Het interessantste detail uit Eindhoven is misschien een klein ding. De ruimteverdelers van geborsteld aluminium van Octavio hebben een hoogte waardoor je zittend meer van de ruimte overziet dan staand. Daarmee speelden de ontwerpers met wie de macht heeft in de kamer.
In een woonkamer werkt dat niet anders, alleen merk je het minder. Zithoogte, rugleuning en opstelling bepalen of mensen elkaar aankijken of langs elkaar heen praten. Een hoge rugleuning midden in de kamer schermt af, een lage bank laat de ruimte doorlopen. Wie zijn bank vrij in de kamer zet, maakt daar al een keuze in. Kijk bij een nieuwe bank daarom niet alleen naar hoe hij zit, maar ook naar wat hij met het zicht in de kamer doet. Zit je op de bank met je rug naar de deur, of zie je iedereen binnenkomen? Dat bepaalt meer hoe een zithoek voelt dan de kleur van de stof.
Wat je er als bankkoper aan hebt
Verzamelmeubels koop je niet zomaar, en dat hoeft ook niet. Maar ze laten wel zien welke kant het op gaat. Ambacht en een eigen hand blijven belangrijk, net als materialen die je wilt aanraken. Banken worden zachter en ronder, en de rest van de kamer mag eigenwijzer worden. Wie die richting wil volgen zonder veel uit te geven, begint met een bank in een rustige kleur en een stof met structuur. Daarna kun je het ene stuk zoeken dat eruit springt, bij een ontwerper, in de kringloop of op een beurs als deze. In de bankengids kun je op stijl en materiaal filteren om die rustige basis te vinden.
Voor wie de klassiekers van de vorige eeuw mooier vindt dan de verzamelstukken van nu, staat er een overzicht van designklassiekers die je nog nieuw kunt kopen. Ook dat zijn meubels die zich niet aanpassen aan de rest, en daarom zo goed naast een eenvoudige bank staan.
