Een bank voor de radiator mag, zolang hij er niet tegenaan staat. Houd ongeveer 20 centimeter tussen de achterkant van de bank en de radiator, en kies een bank op pootjes van zo’n 10 centimeter, zodat de koude lucht eronderdoor naar de radiator kan en de warme lucht erboven de kamer in. Dat is het advies van Vattenfall in zijn bespaartips. Een leren bank zet je liever nog wat verder weg, en een bank met een rok tot op de vloer hoort niet voor een radiator.
Het stookseizoen begint en dan komt die vraag bij mij elk jaar terug. In veel Nederlandse woonkamers hangt de radiator onder het raam, en precies daar wil je de bank hebben, met je rug naar het licht en je gezicht naar de kamer. House Beautiful zette op 23 september zes manieren op een rij om een radiator weg te werken, van een ombouw tot een zitbank in de vensterbank. Mooi, maar de vraag die ik vaker krijg, is een andere. Wat doet een bank ervoor met de warmte, met de bank zelf en met het stof?
Wat een bank met de warmte doet
Een radiator verwarmt vooral doordat de lucht erlangs opwarmt en omhoog stroomt. Koude lucht komt aan de onderkant binnen, warme lucht gaat er aan de bovenkant uit. Staat er een bank vlak tegenaan, dan blijft die warme lucht hangen tussen de rugleuning en de muur, en krijg je een warme bank en een koude kamer. Milieu Centraal zegt het kort. Blokkeer de verwarming niet met meubels of lange gordijnen, en haal een eventuele ombouw weg.
Daarom zijn drie dingen belangrijk als je de bank toch voor de radiator zet.
- Ruimte erachter. Zo’n 20 centimeter tussen bank en radiator geeft de lucht ruimte om omhoog te gaan.
- Ruimte eronder. Een bank op pootjes laat de koude lucht naar de radiator stromen. Een bank die met een dichte bak op de vloer staat, of een hoes met een rok tot de grond, sluit de onderkant af.
- Een lage rugleuning. Komt de rug van de bank tot boven de radiator, dan werkt hij als een deksel. Een rugleuning die lager blijft dan de bovenkant van de radiator, of net even hoger, geeft de warme lucht vrij baan.
Hetzelfde geldt voor de gordijnen erboven. Vattenfall raadt aan ze te laten aansluiten op de vensterbank in plaats van ze voor de radiator te laten hangen. Een bank met een lage rug en korte gordijnen erachter geeft een rustig beeld en een warme kamer.
Wat de warmte met je bank doet
De warmte van een radiator is niet goed voor elk materiaal. Leer droogt uit en kan gaan scheuren als het jarenlang pal voor de verwarming staat. Voor een leren bank houd ik daarom liever zo’n 30 centimeter aan, en vet ik hem drie keer per jaar in in plaats van twee. Hoe dat gaat, lees je in leren bank onderhouden.
Stoffen banken hebben minder last van de warmte, maar wel van het stof. Warme lucht die langs de radiator omhoog gaat, neemt stof en huisdierharen mee, en de achterkant van de bank vangt dat op. Maak de radiator daarom aan het begin van het stookseizoen goed schoon, ook tussen de platen. Dat raadt ook Milieu Centraal aan, omdat de warmte zich dan beter verspreidt en er minder stof door de kamer zweeft. Zuig daarna de achterkant van de bank af, en herhaal dat een paar keer per winter. Bij een lichte bank zie je anders na een paar maanden een grijze rand langs de bovenkant van de rugleuning. Tips voor lichte stoffen staan in witte of lichte bank schoon houden.
Velours en fluweel verdienen nog een aparte waarschuwing. Door de warmte en het schuren tegen de rugleuning kan de pool daar gaan liggen, en dan krijg je een glansplek. Een beetje meer afstand helpt, en hoe je zo’n plek weer rechtop borstelt, staat in velvet bank schoonmaken.
Welke afstand bij welke bank
| Situatie | Afstand tot de radiator | Waarom |
|---|---|---|
| Stoffen bank op pootjes | ongeveer 20 cm | genoeg ruimte voor de warme lucht, advies van Vattenfall |
| Leren bank | liever ongeveer 30 cm | leer droogt uit door langdurige warmte |
| Bank met een dichte bak of een rok tot de vloer | niet voor de radiator | de koude lucht kan niet onder de bank door |
| Bank met een hoge rugleuning | liever ergens anders | de rugleuning sluit de bovenkant af |
Als de bank er echt niet voor kan
Soms is de kamer zo smal dat 20 centimeter extra ruimte te veel is. Kijk dan eerst of de bank haaks op het raam kan, met de zijkant naar de radiator. Je houdt het daglicht, de radiator blijft vrij en de kamer krijgt vaak een betere indeling. Hoe je met opstellingen schuift, lees je in hoekbank plaatsen, en of een bank eigenlijk wel in je kamer past, zie je in welke maat bank bij je woonkamer past.
Een ombouw om de radiator zie ik zelf alleen zitten als je hem open maakt. House Beautiful laat architect Isamu Kanda aan het woord, die aanraadt om bij een ombouw ruimte vrij te laten aan de onderkant, de bovenkant en de achterkant, zodat de lucht blijft stromen. Een dichte kast met een plankje erop kost je warmte, en die betaal je de hele winter. Wil je de radiator toch minder zien, dan is een smalle wandtafel erboven of een verflaag in de kleur van de muur vaak de rustigste oplossing.
Mijn advies is dus niet om de bank weg te zetten, maar om hem een stukje naar voren te trekken. Twintig centimeter zie je in een woonkamer nauwelijks, en je merkt het verschil wel. De warmte komt de kamer in, de bank blijft mooi en je zit er deze winter gewoon warm op.
